12 września 2026 roku Żyrardów ponownie stanie się sceną niezwykłego widowiska historycznego. O godz. 16:00, przy ul. Żakardowej, obok Muzeum Lniarstwa, rozpocznie się kolejna edycja plenerowej inscenizacji „Strajk Szpularek 1883. Historia, która łączy”.
Wydarzenie organizowane jest z okazji 143. rocznicy wybuchu strajku szpularek. To jedno z najważniejszych wydarzeń w historii robotniczego Żyrardowa. Co więcej, należy ono do największych strajków robotniczych w historii Polski i świata.
Historia Żyrardowa ożyje na oczach widzów
Strajk Szpularek to wydarzenie, dzięki któremu historia wychodzi poza muzealne mury. Tym razem zabytkowa, poprzemysłowa przestrzeń Żyrardowa stanie się sceną dla blisko 200 uczestników.
W XIX-wieczne role wcielą się mieszkańcy miasta, w tym dzieci, młodzież, dorośli i seniorzy. Zobaczymy między innymi szpularki, tkaczy, fabrykantów, urzędników oraz mieszkańców dawnej osady fabrycznej.
Ponadto wydarzenie wzbogacą:
- XIX-wieczne stroje i rozbudowana scenografia,
- historyczne rekwizyty,
- grupy rekonstrukcyjne,
- carskie wojsko i sotnia kozaków,
- salwy z broni hukowej,
- sceny przedstawiające przebieg strajku,
- rekonstrukcja codziennego życia mieszkańców.
Widzowie zobaczą między innymi fabryczny kantor, karczmę, targ oraz gabinet dyrekcji. Pojawią się także tajne narady robotników. Następnie wydarzenia poprowadzą publiczność przez kolejne etapy protestu.
Jego początkiem był sprzeciw szpularek wobec obniżenia wynagrodzenia.
Strajk Szpularek – historia, która łączy pokolenia
Największą siłą inscenizacji jest jej społeczny charakter. W wydarzeniu wspólnie uczestniczą kolejne pokolenia mieszkańców Żyrardowa. Dzięki temu lokalna historia staje się nie tylko opowieścią o przeszłości.
Staje się również wspólnym doświadczeniem.
Co ważne, właśnie ten międzypokoleniowy charakter odróżnia „Strajk Szpularek” od klasycznych rekonstrukcji historycznych. Projekt angażuje mieszkańców i pozwala im spojrzeć na historię miasta przez losy konkretnych ludzi.
Nie tylko rekonstrukcja, ale także projekt społeczny
„Strajk Szpularek 1883. Historia, która łączy” to przede wszystkim projekt społeczny i edukacyjny. Pokazuje historię Żyrardowa przez losy osób, które współtworzyły jedną z najpotężniejszych fabryk lnu w XIX-wiecznej Europie.
Jednocześnie inscenizacja nawiązuje do rodzącego się w Polsce ruchu robotniczego. Przypomina więc o solidarności, odwadze i sile społeczności.
Dlatego wydarzenie łączy przeszłość ze współczesnością. Co więcej, pozwala kolejnym pokoleniom mieszkańców lepiej poznać historię własnego miasta.
Wspólny przemarsz ulicami Żyrardowa
Finałem tegorocznego wydarzenia będzie wspólny przemarsz uczestników. Pochód przejdzie do miejsca bezpośrednio związanego z wydarzeniami strajku.
Trasa przemarszu będzie prowadzić ulicami:
Żakardowa → Dittricha → Limanowskiego → 1-go Maja → Plac Jana Pawła II
Pochód zakończy się przy zakładowej centrali.
Jeden z największych strajków swojej epoki
Strajk Szpularek z 1883 roku zajmuje ważne miejsce w historii ruchu robotniczego. Był największym strajkiem w historii Polski przed łódzkim strajkiem z 1892 roku.
Ponadto należał do największych strajków na świecie przed wydarzeniami w Chicago w 1886 roku.
Tegoroczna inscenizacja pozwoli więc spojrzeć na te wydarzenia z perspektywy Żyrardowa. Jednocześnie przypomni, jak ważną rolę w historii miasta odegrały pracujące kobiety.
Strajk Szpularek 2026 – informacje praktyczne
Data: 12 września 2026 r.
Godzina: 16:00
Miejsce: ul. Żakardowa, przy Muzeum Lniarstwa w Żyrardowie
Wstęp: bezpłatny
Zadanie publiczne pn. „Strajk Szpularek 1883. Historia, która łączy” jest współfinansowane ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.
Więcej informacji: wydarzenie na Facebooku
Film promocyjny: zobacz film na Facebooku
Warto odwiedzić Żyrardów 12 września. Dzięki inscenizacji można bowiem zobaczyć historię miasta z zupełnie innej perspektywy. To propozycja zarówno dla mieszkańców, jak i dla osób odwiedzających Mazowsze, które chcą poznać jego industrialne dziedzictwo w niecodzienny sposób.
